Prawomocny mandat karny podlega uchyleniu, jeżeli grzywnę nałożono za czyn niebędący czynem zabronionym jako wykroczenie.
Uchylenie następuje na wniosek ukaranego złożony w zawitym terminie 7 dni od daty uprawomocnienia się mandatu.
 (Zawity termin - jest to szczególny rodzaj terminu charakteryzującego się dużym rygoryzmem prawnym, przejawiającym się w tym, że po upływie określonego ustawowo terminu do wykonania określonego uprawnienia - następuje wygaśniecie uprawnienia)
(art. 101 § 1 ww. Ustawy - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia)

Uprawniony do uchylenia prawomocnego mandatu karnego jest sąd właściwy do rozpoznania sprawy, na którego obszarze działania została nałożona grzywna.
W przedmiocie uchylenia mandatu karnego sąd orzeka na posiedzeniu. W posiedzeniu ma prawo uczestniczyć ukarany, organ który lub którego funkcjonariusz nałożył grzywnę w drodze mandatu, albo przedstawiciel tego organu oraz ujawniony pokrzywdzony.

Przed wydaniem postanowienia sąd może zarządzić stosowne czynności w celu sprawdzenia podstaw do uchylenia mandatu karnego.
(art. 101 § 2 ww. Ustawy - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia)

Uchylając mandat karny nakazuje się podmiotowi na rachunek, którego pobrano grzywnę, zwrot uiszczonej kwoty.
(art. 101 § 3 ww. Ustawy - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia)

WYJAŚNIENIE DO PKT 5
Instytucja [określona w art. 101 k.p.w.] nie jest w żadnym wypadku "odwołaniem" od mandatu. Jest to środek nadzwyczajny, pozwalający na uchylenie przez sąd mandatu nałożonego za czyn, który w ogóle nie stanowił czynu zabronionego jako wykroczenie.

Tak więc, samo wykazanie że wykroczenie nie było społecznie szkodliwe albo brak było zawinienia nie daje jeszcze podstaw do nadzwyczajnego uchylenia mandatu, jeśli dany czyn pozostaje czynem zabronionym jako wykroczenie (a więc zawiera tzw. ustawowe znamiona).
Nie chodzi też, w art. 101 k.p.w. o mandat wadliwie wymierzony. Przesłanką uchylenia jest brak podstawy faktycznej, nie zaś np. wadliwa kwalifikacja prawna   czy nieuprzejme zachowanie funkcjonariusza.
Radca Prawny 2002/2/6 t.-7

W art. 101 § 1 k.p.w. chodzi tylko o fakt nałożenia grzywny za zachowanie, które nie wypełnia w ogóle znamion wykroczenia, a nie  o inne okoliczności, istotne dla bytu danego zachowania, wypełniającego znamiona wykroczenia, jako wykroczenia. Nie może być podważana w tym trybie, tj. uchylania mandatu, kwestia winy, czy całkowitego braku szkodliwości społecznej czynu.

Nie można też uchylić mandatu z uwagi, np. na zbyt wysoką kwotę grzywny, nawet gdyby przewyższyła ona wysokość tej kary możliwej do zastosowania w drodze mandatu, albo gdy przekracza ona stawkę ustaloną taksą mandatową. Nie jest też możliwe uchylenie mandatu, gdy grzywnę nałożono nim za wykroczenie, wobec którego tryb mandatowy nie jest dopuszczalny.
Prok. I Pr. 2002/1/38 t.-10

Istota postępowania mandatowego, związana z szybkością i sprawnością postępowania o ustalenie odpowiedzialności i nałożenie kary polega m. in. na tym, że nie jest to postępowanie sądowe, lecz postępowanie o charakterze zastępczym, prowadzone zamiast postępowania w sprawach o wykroczenia przed sądem. Tym samym możliwość nakładania grzywny w drodze mandatu nie jest orzekaniem   w przedmiocie procesu, choć jest rozstrzyganiem w zakresie odpowiedzialności za dane wykroczenie. Mandat jest zaś w rozumieniu przepisów kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia rozstrzygnięciem takim jak wyrok czy postanowienie /wydane przez Sąd I instancji/.
Jednakże ustawodawca w art.101 ustawy Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia przewidział środek nadzwyczajny, jakim jest postępowanie dotyczące uchylenia mandatu.
Postępowanie to nie ma charakteru obligatoryjnego, przybiera ono postać środka nadzwyczajnego, uruchamianego na zasadzie wyjątku, a nie zasady i spełnia zupełnie inne zadanie.
Jego celem jest kontrola zasadności nałożonego i prawomocnego mandatu, zaś wydane orzeczenie /będące w tym wypadku orzeczeniem II instancji/ rozstrzyga o tym, czy czyn może być w ogóle kwalifikowany jako wykroczenie.
Od postanowienia w przedmiocie uchylenia prawomocnego /tzn. podpisanego/ mandatu wydawanego na wskutek wniesienia wniosku, o którym mowa w art. 101 §1 k.p.w. nie przysługuje zwyczajny środek odwoławczy.
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego OTK-A 2004/5/45